Van beleidsmacht naar beleidssamenspel

Openstaan voor participatie in de erfgoedzorg is een van de belangrijkste elementen van het Verdrag van Faro. Participatie is dan niet beperkt tot ‘mee mogen doen’, maar reikt verder naar medeverantwoordelijkheid nemen en meebeslissen. Bij het in praktijk brengen hiervan zijn erfgoedgemeenschappen onontbeerlijk. Hun energie, kennis en motivatie, benut in samenwerking met professionals, versterkt de erfgoedzorg in de volle breedte en geeft uiting aan de maatschappelijke betekenis van erfgoed. Het past hiermee in een trend.

Het door de overheid erkennen van het belang van burgerinitiatieven begon in de vorige eeuw en heeft langzaam aan kracht gewonnen in overheidsbeleid. De afgelopen jaren is urgentie erbij gekomen. De maatschappelijke vraagstukken waar we nu voor staan — polarisatie, afnemend vertrouwen in de overheid, energie, klimaat en woningbouwcrises — laten zich niet meer oplossen met klassieke top down beleidsmodellen. Tegelijkertijd zien we overal krachtige gemeenschappen ontstaan: in buurten, dorpen en netwerken van betrokken inwoners die verantwoordelijkheid nemen.

Om van het probleemoplossend vermogen van burgercollectieven gebruik te maken is bij de overheid gemeenschapsversterkend beleid geen luxe meer is, maar noodzaak. In hun whitepaper “Van beleidsmacht naar beleidssamenspel” laten Willeke Slingerland en Anton Boonen zien waarom gemeenschappen geen doelgroep van beleid zijn, maar een dragend fundament voor toekomstbestendig beleid en een gedragen democratie. Zij betogen onder andere dat beleid effectiever wordt én aan legitimiteit wint wanneer het met gemeenschappen tot stand komt. Overheid en gemeenschap hebben elkaar nodig hebben in een nieuw samenspel van eerlijkheid, nabijheid en gedeeld eigenaarschap.

Het whitepaper verbindt wetenschappelijke inzichten met ervaringen van bestuurders en beleidsmakers uit de dagelijkse praktijk. Niet als blauwdruk, maar als uitnodiging om beleid anders te denken én te doen.