Praat mee over onderzoek naar erfgoed in Utrecht

Het was volle bak in Leeuwenbergh op dinsdag 24 februari. Stoelen werden bijgeplaatst voor de meer dan 200 belangstellenden voor het Symposium Onderzoeksagenda Utrecht dat Erfgoed Gemeente Utrecht organiseerde in samenwerking met Historische Vereniging Oud-Utrecht. Het Verdrag van Faro met de nadruk op erfgoedparticipatie was de aanleiding om in gesprek te gaan over accenten in een nieuw te maken onderzoeksagenda voor de erfgoed specialisten van de gemeente en hun partners.

De aftrap was met Heleen Zijlstra van Gemeente Utrecht en Arthur Kocken namens Historische Vereniging Oud-Utrecht en hun oproep om mee te denken en te praten. Daarna kwamen er drie sprankelende verhalen over periodes in de geschiedenis van Utrecht. Maar eerst toonde archeoloog Erik Graafstal het belang van een onderzoeksagenda: deze geeft richting en plaatst kennis uit archeologie, bouwhistorie en archieven bij elkaar. Het is een nieuwe stap om deze agenda niet alleen door professionals samen te stellen maar hierin ook de hulp in te roepen van bewoners, erfgoedverenigingen als Oud-Utrecht en verschillende partners als Het Utrechts Archief en Universiteit Utrecht. Het gaat namelijk om gezamenlijk erfgoed! Er is door Erfgoed Gemeente Utrecht 50 jaar lang geïnvesteerd in meer kennis van het erfgoed en dat kunnen we inzetten op gezamenlijk gekozen thema's.

Archeoloog Herre Wynia over de vroege middeleeuwen, we weten veel wel maar ook veel niet

Archeoloog Herre Wynia toonde de vroege middeleeuwen en wat we daar wel en juist niet van weten. Er zijn vele spectaculaire opgravingen gedaan bij de opgravingen op het Domplein, bij de ontwikkeling van Leidsche Rijn, met oude nederzettingen, Romeinse bruggen en schepen en de terugkeer van de Vikingrijn. Castellum Hoge Woerd en DomUnder kwamen tot stand om het verhaal van deze vondsten te vertellen. Maar: waar zijn bij voorbeeld al die mensen gebleven? Waarom vinden we zo weinig graven en anders dan bij Rhenen geen grafgiften?

Rene de Kam bij een stadsplattegrond die de vroegere fascinatie met het verleden van Utrecht toont

Daarna René de Kam over de stedelijke ruimte in de middeleeuwen die door vele partijen werd bepaald, een bestuurlijke elite, maar ook de gilden en later de gemeenteraad. Utrecht had een bisschop die ook als landheer optrad. In 1528 veranderde dat met de komst van de Habsburgers. Hij toonde de waterput op de Neude die vorig jaar werd teruggevonden. Deze openbare put werd in opdracht van keizer Karel V in 1529 geplaatst en was een imposant charmeoffensief naar de inwoners van Utrecht. Zelfs de uit archieven bekende keienbestrating van 1472 werd teruggevonden.

Bettina van Santen toonde een 19e eeuws beeld van de Plompetorengracht met een uitspraak van Jacob van Lennep uit 1823: 'Utrecht bloeit tegenwoordig meer dan eene andere stad in ons vaderland'

Bettina van Santen sloot af met een voorstel om beter te onderzoeken hoe Utrecht zich ontwikkelde in de vroege19e eeuw. Anders dan eerder werd benadrukt was er naast industrialisatie en armoede onder een deel van de bevolking ook enorme groei van de stad in de 19e eeuw, van 33.000 naar 100.000 inwoners. Er bleken allerlei investeerders en nieuwe initiatieven te zijn, niet alleen dankzij industrialisatie maar ook voortkomend uit de bloei van handel en nijverheid in Utrecht. Er ontstonden grote nieuwe gebouwen als de grote Willem I kazerne bij de Wittevrouwenbrug, het Kunst & Wetenschappen gebouw bij de Mariaplaats en niet te vergeten de stations voor de opkomende spoorwegen.

De aanwezigen stelden via moderator Oscar Kocken allerlei vragen en deden suggesties, zoals opgravingen door bewoners in tuinen op interessante plekken zoals bij de gevonden nederzetting bij de Oudwijkerdwarsstraat, misschien ook met hulp van vrijwilligers een opgraving starten in Rijnenburg. Extra oplettendheid werd gevraagd voor de queer geschiedenis van vroeger tijden, het ontsluiten van erfgoedkennis met routes via Utrecht Time Machine, veiligheid in de stad door de eeuwen heen, en aandacht voor de positie van Utrecht als centrum in verschillende netwerken: van Sticht en Oversticht, en de internationale contacten via handel, kerk en universiteit.

Praat mee over onderzoek naar erfgoed in Utrecht

Erfgoed is van iedereen, van alle Utrechters. Bewoners van de stad moeten dus kunnen meepraten over wat hun erfgoed is, wat de moeite van het behouden waard is, en over welk erfgoed of welke (verborgen of onderbelichte) geschiedenis we meer willen weten. Een digitale vragenlijst kan hieronder ingevuld worden.

De vragenlijst onderzoek naar erfgoed in Utrecht