Utrecht Time Machine - oproep tot samenwerking

  • 7 jun
  • Faro-team
  • 10
  • 320
Faro-team
Prikbord 2024
  • Elisabeth Wiessner
  • Mieke Heurneman
  • Dick de Jong
  • Marianne de Rijke
  • Piet Heyboer
  • Ingeborg Verheul
  • Anton Cruysheer
  • Peer Boselie
  • Elsbeth Kwant
  • Thomas van Maaren
  • Ewout van der Knaap

Dit is een initiatief van: Universiteit Utrecht en Het Utrechts Archief
Contactpersonen: Toine Pieters (t.pieters@uu.nl) en Rick Companje (r.companje@hetutrechtsarchief.nl)

Utrecht Time Machine (UTM) beoogt het zichtbaar en ervaarbaar maken van de rijke Utrechtse geschiedenis. De historie van de stad en provincie Utrecht gaat terug tot de Romeinen - hoe zou het zijn als je zelf een reis door tijd zou kunnen maken? Dit scenario lijkt science fiction maar is nu met nieuwe digitale technologie binnen handbereik. UTM is eenvoudig geformuleerd een combinatie van linked data en visualisatietechnologie. UTM maakt onderscheid tussen een publiekelijk beschikbare kennislaag (gestructureerd als linked data, de integratie van informatie van allerlei databronnen) en een applicatie- of visualisatielaag. Zo ontwikkelen wij zelf vernieuwende ervaringen, maar moedigen we ook andere geïnteresseerde ontwikkelaars aan om aan de slag te gaan met de beschikbare data.

Het UTM platform verbindt de data van Het Utrechts Archief, Universiteit Utrecht, verschillende musea, Sociëteit de Constructieve, Vereniging Oud Utrecht, de gemeente, de provincie, Landschap&Erfgoed Utrecht, Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug en andere digitale historische bronbestanden met elkaar. Daarmee is dit een digitaal parapluproject dat de stad en provincie verbindt met haar inwoners en culturele respectievelijk wetenschappelijke instellingen. Utrecht werkt voortdurend aan de vernieuwing en verbetering van het beheer van haar erfgoed en erkent daarbij het belang om digitale technologie in te zetten om de deelname van cultureel erfgoed te bevorderen. De ambitieuze ontwikkelplannen van de stad en de provincie vragen om innovatieve vormen van digitaal en activerend erfgoedbeheer en een nieuwe visie op de stad en de provicie als verbindende en inspirerende ontmoetingsplek voor bezoekers en eigen inwoners. De inzet van digitale middelen kan niet alleen bijdragen aan de maatschappelijke waarde van erfgoed, maar biedt ook nieuwe mogelijkheden om erfgoedgemeenschappen en jongere doelgroepen actief te betrekken. Daarmee beogen we de betrokkenheid, inbreng en zeggenschap van deze gemeenschappen te intensiverenn en sluiten we expliciet aan bij het thema digitaal in de Uitvoeringsagenda Faro.

UTM biedt de mogelijkheid om de stad en de provincie in erfgoedsegmenten op te delen en met behulp van een smartphone app op een keuzelocatie door de tijd te scrollen en keuzemomenten/events zichtbaar en ervaarbaar te maken. Elk erfgoedsegment kan 'gevuld' worden met historische data, zoals afbeeldingen, videomateriaal, documenten en verhalen (story-telling) die verwijzen naar personen en/of gebeurtenissen. Door fysiek naar zo'n segment te lopen of te fietsen - bijvoorbeeld het Domplein of de Heksenwaag in Oudewater - kan de gebruiker m.b.v. zijn/haar smartphone laagdrempelig de geschiedenis van de locatie bekijken. Zo wordt de geschiedenis van Utrecht per locatie verteld - op een persoonlijke manier, een brug tussen nu en de eeuwen die hieraan vooraf gingen. Het is daarbij van groot belang gebruik te maken van de bestaande kennis en data van erfgoedgemeenschappen in de stad, zoals Vereniging Oud Utrecht, of heemkunde verenigingen in de provincie, zoals Stichting Oud Montfoort (SOM).

In 2023 won UTM voor het tweede achtereenvolgende jaar de juryprijs bij HackaLOD, georganiseerd door het Netwerk Digitaal Erfgoed. Het winnende project, "Through the Looking Glass", is een game waarbij spelers binnen kunnen stappen in kunstwerken van bekende schilders, zoals Saenredam en Saftleven, met behulp van AI en geo-referentie van historische punten via Wikidata.

Een andere recente innovatie is de koppeling van filmfragmenten uit de collectie van Het Utrechts Archief aan de Utrecht Time Machine. Via aansluiting op de experimentele Linked Open Data-omgeving van Het Utrechts Archief konden 6165 filmfragmenten en 456 nieuwe locaties aan de UTM worden toegevoegd. UTM heeft een actieve gebruikersbasis, met 6006 mobiele sessies en 3209 desktop sessies in de laatste twee kwartalen. De website en apps bevatten 373 locaties (exclusief locaties uit films) met 516 verhalen, en 22 wandel-/fietsroutes. Er is een significante betrokkenheid van meer dan 20 deelnemende organisaties in de stad en de provincie. In samenwerking met RTV Utrecht zullen we deze zomer de Utrecht Time Machine mobiele telefoon apps in brede kring bekend gaan maken, ook bij groepen die niet zo snel op het spoor komen van digitale erfgoedmogelijkheden. In aansluiting daarop gaan we komend jaar hard werken aan het verbeteren van het gebruiksgemak en de zoekmogelijkheden in het UTM platform.

Open oproep tot samenwerking
Wij zijn opzoek naar erfgoedinstellingen en andere organisaties die ons enthousiasme delen voor het thema digitaal in combinatie met andere thema’s, zoals oral history in de Uitvoeringsagenda Faro. We zien kansen om met digitaal erfgoed erfgoedgemeenschappen en jongere doelgroepen actief te betrekken. Ook zoeken we samenwerking als het gaat om verschillende groepen bekend maken met de mogelijkheden van digitale middelen. We willen samen de schouders zetten onder het houdbaar, zichtbaar en beleefbaar maken van digitaal erfgoed en het digitaal transformeren van organisaties en erfgoeddata in het kader van de Nationale Strategie Digitaal Erfgoed. UTM heeft een sterk netwerk van stakeholders te bieden in de stad Utrecht en de provincie Utrecht.

Reacties

10 reacties, meest recent: 15 juli
  • Diverse studierichingen bij Geesteswetenschaopopen van de Universiteit Utrecht willen een project over Stolpersteine uitbreiden. Sinds 2022 loopt een project bij de studierichting Duitse taal en cultuur. Opgedane inzichten willen we verdiepen en uitbreiden. Dat betekent dat er een bijdrage wordt geleverd aan het onderzoek naar de slachtoffers van het nationaalsocialisme in Utrecht, de plaatsing van struikelstenen in de stad en de bevordering van de dialoog tussen wetenschappers aan de ene kant en vo-leerlingen en bewoners/bezoekers van de stad Utrecht aan de andere kant. Het draagt hierdoor bij aan een actieve en duurzame herinneringscultuur in een inclusieve en pluriculturele samenleving. Wij gaan graag met UTM in gesprek!

    Ewout van der Knaap
  • Vanuit WO2NET/oorlogsbronnen.nl staan we ook open voor samenwerking en willen we de mogelijkheden samen onderzoeken om nog meer verrijkte data beschikbaar te stellen. Lijkt me leuk om een keer over te overleggen.

    Thomas van Maaren
  • Heel mooi plan! Vanuit de Hilversum Time Machine doen we ook graag mee. Het leek mij mooi om in het najaar (24 oktober?) een landelijke dag te organiseren met iedereen die zich hiermee bezighoudt. Lijkt jullie dat ook wat?

    Elsbeth Kwant
  • @elsbethk ik wist niet dat er een Hilversum Time Machine was - leuk initieel - ik woon zelf in Hilversum

    Thomas van Maaren
  • Ha Thomas, Leuk! Laten we dan een keertje koffie drinken!

    Elsbeth Kwant
  • Ewout, interessant onderwerp. Kijk eens bij onze Limburg TimeMachine, bij https://aezel.eu/ontdekken/geografie/stolpersteine ? Daar heb je een voorbeeld hoe je stolpersteine gecombineerd met een site waar andere gegeorefereerde info van mensen en hun percelen kunt benaderen. Via linked-data kom je uit bij een persoonlijk dossier van ieder slachtoffer. Deze gegevens zijn ook weer gedeeld met Yad Vashem.. AEZEL / Limburg Timemachine is een echt 'bottom up-project' waarin sinds 2009. Samenwerking tussen de diverse Timemachines lijkt me sowieso van wezenlijk belang om tot een goede combinatie te komen van wetenschappelijke en 'citizen science' samenwerking!

    Peer Boselie
  • Ja, heel prachtig! Ook vanuit Landschap Erfgoed Utrecht doen en denken we uiteraard graag mee met UTM! We werken momenteel aan een grote vernieuwingsslag van het verhalenportaal www.utrechtaltijd.nl, dat per 1 oktober het Verhaal van Utrecht gaat heten. De te koppelen erfgoedcollecties en themaverhalen bieden bijvoorbeeld mogelijkheden voor tal van UTM-routes/belevenissen.

    Anton Cruysheer
  • Altijd geïnteresseerd vanuit de Amsterdam Time Machine in versterking landelijke samenwerking tussen alle Time Machine-initiatieven. Een landelijke dag in het najaar zoals @elsbethk voorstelt lijkt me een mooi plan.

    Ingeborg Verheul
  • Sinds 2022 zet de studierichting Duitse taal en cultuur zich samen met de Stichting Stolpersteine afdeling Utrecht intensief in bij:

    • het zoeken naar slachtoffers van het nationaalsocialisme in Utrecht
    • de plaatsing van nieuwe Stolpersteine (struikelstenen) in de stad
    • het bevorderen van samenwerking tussen wetenschappers, leerlingen van het voortgezet onderwijs, en de inwoners en bezoekers van Utrecht.

    Wij zien bovengenoemde samenwerking als een prachtige kans om de geschiedenis van onze stad levendig te houden en nieuwe generaties bewust te maken van het belang van herinnering en respect voor diversiteit.

    Uitbreiding van de samenwerking is ernstig welkom gezien de huidige schaarste aan (jeugdige) menskracht.

    We juichen het UTM-initiatief dan ook zeer van harte toe.

    Piet Heyboer